Zapraszamy na warsztaty drukarskie z Tadeuszem GRAJPELEM, Bratem Drzeworytnikiem, Współczesnym GUTENBERGIEM w ODNOWIONYM RYCERSKIM ZAKONIE BIBLIOFILSKIM w KRAKOWIE.
Miejsce i data spotkania:
11 czerwca 2026 r. w godz. 10.00-20.00, Antykwariat Abecadło, ul. Kościuszki 18/U3, 30-105 Kraków
Opis:
Tadeusz Grajpel podczas warsztatów w Antykwariacie Abecadło da możliwość poznania faksymile absolutnie unikatowych tekstów
drukowanych przez Gutenberga, które znajdują się w Bibliotece Jagiellońskiej, czy stron Biblii Pelplińskiej, czyli wyjątkowego egzemplarza znajdującego się w polskich zbiorach.
Dla umożliwienia zrozumienia tej przełomowej technologii druku, pokaże nam wspomnianą prasę drukarską w działaniu. Poprzedzone będzie to prezentacją podstawy wynalazku, czyli metalowej czcionki.
Dzięki przygotowanej kaszcie uczestnicy samodzielnie wchodzą w rolę zecera, czyli składają jakieś słowa, np. imię, aby zrozumieć ideę funkcjonowania wspomnianej czcionki. Takie samodzielnie złożone wyrazy są oczywiście odbijane i zabierane przez uczestników.
Mistrz Tadeusz Grajpel stara się pokazać ciągłość technologiczną i obecność elementów historycznej typografii, którą możemy dostrzec nawet w komputerze, przypominając pochodzenie nazw takich jak m.in. spacja czy interlinia.
Budzącym wielkie zainteresowanie elementem pokazów jest użycie dawnej maszyny do pisania, dzięki temu uczestnik dowiaduje się, dlaczego klawiatura jego komputera ma taki, a nie inny układ znaków. Naturalnie, musi coś samodzielnie napisać i zabrać swój tekst.
Na co jeszcze możemy liczyć podczas warsztatów z Tadeuszem Grajpelem w Antykwariacie Abecadło?
Podczas spotkania uczestnicy poznają fascynującą historię dawnego drukarstwa polskiego. Dowiedzą się m.in. o początkach drukowanych tekstów w języku polskim, takich jak modlitwy ks. Elyana z 1474 roku, oraz o kluczowych etapach rozwoju drukarstwa krakowskiego od XV wieku aż po jego rozkwit w epoce renesansu.
Warsztaty przybliżą również wygląd dawnych krojów pisma i czcionek jako ważnego elementu kultury minionych epok. Uczestnicy będą mieli okazję samodzielnie zmierzyć się z odczytywaniem historycznych tekstów, co pozwoli im lepiej zrozumieć specyfikę dawnych druków.
Omówione zostaną różnorodne gatunki i tematy publikacji, które trafiały do rąk czytelników przed wiekami – od książek religijnych, przez literaturę rozrywkową, podręczniki akademickie i poradniki, po herbarze oraz wiele innych rodzajów wydawnictw.
Nie zabraknie także opowieści o krakowskim szlaku drukarskim oraz prezentacji licznych reprintów oryginalnych tekstów źródłowych z różnych okresów historycznych. Publikacje te pokazują bogactwo dawnych druków i ich współczesne zastosowania edukacyjne.
Osobny blok poświęcony zostanie drzeworytowi – jednej z najważniejszych technik w historii druku. Uczestnicy poznają jego zastosowanie w zdobieniu tkanin oraz fundamentalną rolę, jaką odegrał w rozwoju późniejszych form druku typograficznego. Historia drzeworytu sięga początków produkcji tkanin w neolicie, około 10 tysięcy lat temu, a sama technika pozostaje żywa i wykorzystywana do dziś.
Tadeusz Grajpel o sobie:
Urodziłem się w roku 1955, mieszkam w Końskich, gdzie stworzyłem i prowadzę od 1994 roku autorską pracownię zajmującą się odtwarzaniem dawnych technologii związanych z dziejami dokumentu, książki i drzeworytu. Od kilkunastu lat jest to Pracownia Badań i Edukacji Historycznej.
Jeszcze w poprzednim stuleciu wykonałem pierwszą w kraju służącą powszechnej edukacji replikę gutenbergowskiej prasy drukarskiej. Działa ona do dziś, zgodnie z realiami historycznymi, oczywiście w oparciu o skład z czcionki. Służy do szerokiego zakresu zajęć edukacyjnych z historii druku, ale i do tłoczenia różnorodnych krótkich tekstów źródłowych i bibliofilskich.
Elementem początkowo uzupełniającym w badaniach nad dawnym drukiem był u mnie również od ponad 30 lat historyczny drzeworyt, który badam i odtwarzam warsztatowo, analitycznie. Dziś jest to dominująca składowa, wyciąłem już ponad 700 badawczych replik dawnych klocków drukarskich.
Zacząłem od kilkudziesięciu obiektów o najstarszej proweniencji i zastosowaniu, do druku tkanin od zarania cywilizacji do współczesności.
Tak szukałem źródła umiejętności drzeworytników wykonujących w średniowiecznej Europie przebogate i narastające zasoby klocków do druku na papierze. Jako ilustracji inkunabułów, starodruków, rozmaitych luźnych odbitek i wielu innych wariantów wykorzystania odbitki drzeworytniczej w życiu codziennym.
Aktualnie wyciąłem ok. 150 klocków średniowiecznych, prace trwają.
W trakcie badań nad książką renesansową odtworzyłem kilkaset klocków ze starodruków wszelkiej proweniencji. Oczywiście, są to zarówno nasze krakowskie podręczniki uniwersyteckie, jak i dzieła z całej ówczesnej Europy. We wszystkich istniejących wariantach zastosowań i różnorodnej tematyce. Nauka, religia, polityka, rozrywka. Jest ich ponad 500, również powstają następne.
Praca ta, oprócz wypełniania własnej pasji poznawczej, wiąże się z badaniami w zakresie historii kultury, szczególnie dziejów książki,
tworzeniem kopii i innych eksponatów dla wielu muzeów i ośrodków naukowych, wreszcie z prowadzonymi na szeroką skalę zajęciami edukacyjnymi na wielu poziomach.
Wykłady, warsztaty i pokazy dla muzeów, uczelni, szkół na różnych poziomach, biorę udział w wielu przedsięwzięciach popularyzujących wiedzę historyczną.
W nadchodzącym czasie skupić się zamierzam bardzo na działalności edytorskiej, tworzeniu cyklu reprintów, faksymile i innych druków bibliofilskich.
Przygotowuję również kilka kolejnych ekspozycji muzealnych, zarówno jako współpracownik, jak i podmiot wystawy.
Jeśli chodzi o wieloletnie funkcjonowanie w różnych formach- edukacja, warsztaty, wystawy, wykłady i inne, współpracuję między innymi z takimi ośrodkami jak: Państwowe Muzeum Archeologiczne, Muzeum Archeologiczne w Biskupinie, Muzeum Krakowa, Muzeum Papiernictwa w Dusznikach-Zdroju, Muzeum Przyrodnicze w Jeleniej Górze- Cieplicach, Muzeum Badań Polarnych w Puławach, Muzeum Szlachty Mazowieckiej w Ciechanowie, Muzeum Narodowe w Krakowie, Muzeum Narodowe w Warszawie, Muzeum Archeologiczne w Poznaniu, Muzea w Kołobrzegu, Nowym Sączu, Pile, Serocku, Warce, Wrocławiu, Wilanowie, Kraków – Miasto Literatury UNESCO, Krakowskie Biuro Festiwalowe i inne.
Uczelnie – zajęcia, wystawy – Uniwersytet Jagielloński, polonistyka i podyplomowe studium sztuki książki, Biblioteka Jagiellońska, warsztaty, wystawa, Uniwersytet Rzeszowski, wydział grafiki, UW, archeologia, Uniwersytet Jana Kochanowskiego w Kielcach.
Mam zaszczyt, jako Brat Drzeworytnik, być członkiem kapituły Rycerskiego Zakonu Bibliofilskiego Białego Kruka z siedzibą w Krakowie.
Lajkonik, cały jego orszak, autorki, autorzy, artyści, rzemieślnicy i wszyscy goście – w Antykwariacie Abecadło 11 czerwca od godziny 10.00 do 20.00 świętujemy Festiwal Wielkiej Zjednoczonej Wspólnoty Ludzkich Istot!
