Zapraszamy serdecznie na Konferencję:życie, nauka, literatura, bibliofilstwo Profesora Tadeusza Ulewicza, na aukcję bibliofilską stacjonarnie i online oraz koncert Lupermana.
Wiadomo, że bywają profesorowie wybitni, ale są także profesorowie-legendy. Niewątpliwie taką legendą jest Profesor Tadeusz Ulewicz […] Chciałbym zwrócić uwagę na jeszcze inne cechy profesora, a mianowicie na patriotyzm i jego niezwykłą prawość oraz uczciwość – profesor Lucjan Suchanek.
Miejsce i data:
15 października 2026r. od godz. 10.00 do 21.00, Antykwariat Abecadło, ul. Kościuszki 18/U3, 30-105 Kraków
Program:
Podczas całodniowej konferencji swoje wykłady, prelekcje i prezentacje wygłoszą Osoby:
Doktor Teresa Bałuk-Ulewiczowa, o życiu z Profesorem Tadeuszem Ulewiczem i o tłumaczeniu Jego książek na język angielski, a także o tłumaczeniu na język angielski literatury staropolskiej napisanej w języku polskim i po łacinie.
Teresa Bałuk-Ulewiczowa – ur. w 1951 roku w Penley Hall (Wielka Brytania). Studia w Uniwersytecie Londyńskim 1969-1974, gdzie ukończyła fizykę (1972) oraz filologię polską (1974). Roczny staż podyplomowy British Council w Uniwersytecie Jagiellońskim w Krakowie 1974-75. Doktorat w Instytucie Filologii Polskiej UJ (1979). Pracowała jako tłumacz i starszy wykładowca w Instytucie Filologii Angielskiej UJ w Krakowie.
Tadeusz Ulewicz – Urodził się w 1917 roku w Radomiu, zmarł w 2012 roku, w Krakowie. Historyk literatury, profesor literatury staropolskiej Uniwersytetu Jagiellońskiego. Jeden z najwybitniejszych znawców twórczości Jana Kochanowskiego, drukarstwa staropolskiego oraz powiązań kulturalnych polsko-włoskich.
Autor ponad 500. rozpraw naukowych.
Doktor honoris causa uniwersytetów w Mediolanie i w Łodzi. Członek Polskiej Akademii Umiejętności oraz Towarzystwa Naukowego Warszawskiego.
Za swą pracę odznaczony Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski (2000 rok), orderem Grande Ufficiale Ordine Stella Della Solidarieta Italiana, Medalem Komisji Edukacji Narodowej, Złotym Medalem „Zasłużony Kulturze – Gloria Artis”.
Doktor inż. Jerzy Duda, Wielki Mistrz Odrodzonego Zakonu Bibliofilskiego w Krakowie wraz doktor Marzeną Florkowską, Damą Książki w Rycerskim Zakonie Bibliofilskim, opowiedzą o byciu studentką Profesora Ulewicza, o wspólnych spotkaniach, rozmowach i wywiadach z Profesorem Tadeuszem Ulewiczem oraz o trzech tomach książek o „Odrodzonym Rycerskim Zakonie Bibliofilskim w Krakowie” napisanych przez WM Jerzego Dudę.
Rycerski Zakon Bibliofilski z Kapitułą Orderu Białego Kruka w Krakowie rozpoczął swoją działalność 13 lutego 1930 r. Jego pomysłodawcą był Kazimierz Wojciech Witkiewicz (1880-1973), prezes Towarzystwa Przyjaciół Książki i późniejszy dyrektor Muzeum Przemysłu Artystycznego w Krakowie. Czytelnia Muzeum, wraz z biblioteką oraz gabinetem Witkiewicza stały się siedzibą Rycerzy Książki. Opracował on hierarchię godności, tytulaturę, ceremoniał, a także zaprojektował wszystkie warianty Orderu Białego Kruka. Zakon w okresie międzywojennym aktywnie działał na rzecz bibliofilstwa w kraju i na świecie. Wraz z nadejściem II wojny światowej bibliofile zrzeszeni w Zakonie musieli zaprzestać dotychczasowych form intensywnej aktywności. Był to czas prowadzenia działalności konspiracyjnej. Niestety również czasy powojenne nie były łaskawe dla Zakonu. Nowe władze niechętnie patrzyły na elitarny charakter organizacji. Z tego powodu w 1963 roku Kazimierz Witkiewicz zdecydował się zawiesić działalność Kapituły Orła Białego.
27 czerwca 1992 roku Kapituła Orderu Białego Kruka została ponownie odkryta przez Tadeusza Eugeniusza Witkiewicza, syna Kazimierza, oraz jego żonę – Urszulę Walerię, z domu Dylską. Oficjalne otwarcie działalności nastąpiło 4. marca 1993 r. podczas Uroczystości Wręczania Patentów Członkom Kapituły Orderu Białego Kruka w Krakowie. Siedzibą Zakonu, czyli Gniazdem Białego Kruka, pozostało mieszkanie przy ul. Smoleńsk 9, obecnie Akademia Sztuk Pięknych.
Wielkim Mistrzem został Tadeusz Witkiewicz, a po jego śmierci 23 września 2001 r. kontynuatorem dzieła Kazimierza Witkiewicza mianowano 15 listopada 2001 r. Kanclerza Zakonu dr inż. Jerzego Dudę.
Współcześnie członkowie Odrodzonej Kapituły prowadzonymi przez siebie działaniami starają się upowszechniać miłość do ksiąg rozsławiać imię Zakonu w Krakowie oraz poza jego granicami. Przebiega to dwutorowo: z jednej strony od 1992 r. odbywają się zmyszenia, podczas których nadawane są patenty, wspominani zmarli bibliofile, a osobistości ze świata kultury i nauki wygłaszają prelekcje, natomiast z drugiej, stowarzyszenie stara się wyjść na zewnątrz, uchylić trochę rąbka tajemnicy, który otacza ich poczynania. Profesor Tadeusz Ulewicz był Oratorem w Odrodzonym Rycerskim Zakonie Bibliofilskim w Krakowie.
Marzena Florkowska ‒ absolwentka filologii polskiej na Uniwersytecie Jagiellońskim, doktor nauk humanistycznych w dziedzinie historii, dziennikarka radiowa i prasowa, autorka książek o Krakowie i jego wybitnych, a zapomnianych postaciach. W Wydawnictwie UJ ukazały się jej wywiady z profesorami polonistyki UJ ‒ „Autoportret z Gołębnikiem w tle”.
„Jestem studentką Profesora Ulewicza. Kilka razy odwiedzałam Go w Jego mieszkaniu i odwoziłam po naszych zmyszeniach Rycerskiego zakonu Bibliofilskiego do domu. Robiłam też wywiady z Profesorem i mogę się tym podzielić, opowiedzieć o Profesorze i dodatkowo puścić fragment Jego wypowiedzi.”
Mistrz Drzeworytnik Tadeusz Grajpel, podczas spotkania z Mistrzem uczestnicy poznają fascynującą historię dawnego drukarstwa polskiego, którą badał i popularyzował także Profesor Tadeusz Ulewicz. Dowiemy się m.in. o początkach drukowanych tekstów w języku polskim, takich jak modlitwy ks. Elyana z 1474 roku, oraz o kluczowych etapach rozwoju drukarstwa krakowskiego od XV wieku aż po jego rozkwit w epoce renesansu.
Spotkanie przybliży również wygląd dawnych krojów pisma i czcionek jako ważnego elementu kultury minionych epok. Uczestnicy będą mieli okazję samodzielnie zmierzyć się z odczytywaniem historycznych tekstów, co pozwoli im lepiej zrozumieć specyfikę dawnych druków.
Omówione zostaną różnorodne gatunki i tematy publikacji, które trafiały do rąk czytelników przed wiekami – od książek religijnych, przez literaturę rozrywkową, podręczniki akademickie i poradniki, po herbarze oraz wiele innych rodzajów wydawnictw.
Nie zabraknie także opowieści o krakowskim szlaku drukarskim oraz prezentacji licznych reprintów oryginalnych tekstów źródłowych z różnych okresów historycznych. Publikacje te pokazują bogactwo dawnych druków i ich współczesne zastosowania edukacyjne.
Osobny blok poświęcony zostanie drzeworytowi – jednej z najważniejszych technik w historii druku. Uczestnicy poznają jego zastosowanie w zdobieniu tkanin oraz fundamentalną rolę, jaką odegrał w rozwoju późniejszych form druku typograficznego. Historia drzeworytu sięga początków produkcji tkanin w neolicie, około 10 tysięcy lat temu, a sama technika pozostaje żywa i wykorzystywana do dziś.
Po spotkaniu będzie można zakupić odbitki drzeworytnicze, odbite przez Mistrza Tadeusza Grajpela, według dawnych technik, na papierze czerpanym.
Tadeusz Grajpel o sobie: urodziłem się w roku 1955, mieszkam w Końskich, gdzie stworzyłem i prowadzę od 1994 roku autorską pracownię zajmującą się odtwarzaniem dawnych technologii związanych z dziejami dokumentu, książki i drzeworytu.
Jeszcze w poprzednim stuleciu wykonałem pierwszą w kraju służącą powszechnej edukacji replikę gutenbergowskiej prasy drukarskiej. Działa ona do dziś, zgodnie z realiami historycznymi, oczywiście w oparciu o skład z czcionki. Służy do szerokiego zakresu zajęć edukacyjnych z historii druku, ale i do tłoczenia różnorodnych krótkich tekstów źródłowych i bibliofilskich.
Zapraszamy wszystkich serdecznie na aukcję bibliofilską NA ŻYWO – STACJONARNIE w Antykwariacie Abecadło, oraz on-line na internetowej platformie aukcyjnej www.OneBid.pl: link do katalogu
Aukcja bibliofilska wpisuje się w program KONFERENCJI POŚWIĘCONEJ PROFESOROWI TADEUSZOWI ULEWICZOWI, wspaniałemu popularyzatorowi polskiej literatury dawnej i wielkiemu bibliofilowi, Oratorowi w Odrodzonym Rycerskim Zakonie Bibliofilskim w Krakowie.
Profesor Krzysztof Koehler, uczeń Profesora Tadeusza Ulewicza, a następnie profesor Grzegorz Nieć i profesor Mirosław Lenart wygłoszą swoje miniwykłady.
Profesor Krzysztof Koehler, uczeń Profesora Tadeusza Ulewicza, wygłosi wykład podobny do wykładu „Perły literatury dawnej”:
https://www.youtube.com/watch?v=FEsezqqOORA
Krzysztof Koehler (ur. 1963) – poeta, publicysta, krytyk literacki; scenarzysta filmowy i librecista operowy; profesor nauk humanistycznych, badacz staropolszczyzny, uczeń Profesora Tadeusza Ulewicza.
Fragment tekstu Profesora Krzysztofa Koehlera o Profesorze Tadeuszu Ulewiczu: In memoriam
„Zacznijmy od tego: nie było nigdy ich wielu: tych kilku, którzy nieśli w sobie„dawny” uniwersytet: niejako zawsze byli tradycyjnymi klasykami, odkąd ich się pamięta, a mówią to kolejne generacje studentów Uniwersytetu Jagiellońskiego: to te osoby, które – mimo że miały 60., czy 70. lat, były nosicielami tradycji; były chodzącymi, niespożytymi gawędziarzami, anegdociarzami, osobami, które do każdej okoliczności były w stanie znaleźć odpowiedni, erudycyjny komentarz, ale też, kiedy trzeba, bo sytuacja stawała się fałszywa, dwuznaczna i nieprzyjemna, uciąć ją ostrym, bezpardonowym, złośliwym i idącym w pięty powiedzonkiem. Oni „znali” tych wielkich, na nich przeszedł jakiś rodzaj charyzmy, komu jednak tę charyzmę przekazali? Czy tacy są dzisiaj, o których możemy powiedzieć, iż przenieśli sobą to coś, ten rodzaj wigoru, ale może też dzielności i tej intelektualnej, ale też życiowej, egzystencjalnej, którą mieli oni?
Nasi mistrzowie i mistrzowie naszych mistrzów?
Tak, Dziadka bały się całe pokolenia studentów Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego. Całe pokolenia (zaczął Profesor uczyć po wojnie, skończył w latach 80.) dosłownie drżały przez Ulem, ale zarazem żywiły doń niesłabnący szacunek: wielki respekt, ale i wielki sentyment do człowieka, może niewielkiego wzrostem, i niezbyt, powiedzmy, obdarzonego pięknym głosem (wysoki ton głosu Profesora dało się rozpoznać w każdym miejscu na ziemi, podejrzewam), ale wielkiego wiedzą, mądrością i etosem (jeżeli ktoś może być wielki swym „etosem”!) humanisty. Te wartości, plus niepowtarzalny styl Jego pisarstwa, te meandryczne, poskręcane zdania, te, niektóre rozstrzelane słowa, dziwne, idące naraz w wielu kierunkach aluzje i odniesienia, wskazujące na żywość Jego inteligencji i zachłanną ciekawość badacza – są rozpoznawalnym stylem Ulewicza-pisarza. Od pierwszego zdania: a co najważniejsze:
Profesora pisanie absolutnie pokrywało się z Profesora sposobem mówienia: panowała tu jedność.
Po wojnie, podczas której podobno – tak mi kiedyś chyba powiedział albo to od kogoś usłyszałem – przeszedł Profesor od religii Słowackiego do religii Kochanowskiego (o ile to nie legenda, jest to wiadomość dosyć istotna: oto wali się stary świat, bezgraniczne okrucieństwo Sowietów i Nazistów, rodzi w badaczu zainteresowanie klasycznym, jasnym, humanistycznym światem „największego poety słowiańszczyzny” – jako odpowiedź, reakcja umysłu, intelektualny sprzeciw?) Profesor przeszedł Ubecką weryfikację. Uznano go za niegroźnego dla władzy, jak uwielbiał mawiać, „iblowskich docencików”, którzy na plecach Wielkich (i na ich szczuciu i brutalnemu wypieraniu, w bezpardonowej nagonce) przejmowali rząd dusz nad polską humanistyką, spychając ją w marazm marksizmu-leninizmu, póki nie przekształcili się w przedstawicieli innych, nowych panujących szkół. Tak, Ulewicz, wedle ubeckich rozpoznań, był do opanowania, niegroźny, nie skreślony. Pozostawiono Go. Niejako w odpowiedzi, w geście sprzeciwu otrzymaliśmy pochodnię. Książkę „Sarmacja. Studium z problematyki słowiańskiej XV i XVI w.”, pracę absolutnie niereformowalną, zapalną, jak zapalne mogą być rozważania o Sarmacji w komunistycznej Polsce dokonywane metodą żmudnych studiów
historycznych kompletnie pozbawionych marksistowskiego żargonu; marksistowskiej maglowni metodologicznej.”
Profesor Grzegorz Nieć „O profesorze Tadeuszu Ulewiczu jako bibliofilu tudzież o bibliotekach profesorskich”.
Profesor Grzegorz Nieć opowie o bibliofilstwie oraz o bibliotekach profesorów, także w oparciu o przykład pasji bibliofilskiej Profesora Tadeusza Ulewicza i stworzeniu przez niego ogromnego księgozbioru tematycznego, związanego głównie z dawną literaturą polską i słowiańską.
Profesor dr hab. Grzegorz Nieć (ur. 1968), polonista, historyk, bibliolog i bibliofil. Studiował filologię polską na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Profesor Mirosław Lenart „Miejsce i znaczenie badań Profesora Tadeusza Ulewicza w tradycji polsko-włoskich kontaktów kulturalnych i naukowych”.
W latach 2006-2010 profesor Mirosław Lenart pracował na Uniwersytecie w Padwie. Powierzone wykłady: historia kultury polskiej.
W latach 2004-2005 był wykładowcą języka i kultury polskiej na Uniwersytecie w Bolonii.
W latach 2001-2005 lektor języka polskiego na Uniwersytecie w Padwie.
Od roku 2012 członek honorowy (w latach 2003-2011 członek zwyczajny) Societas Veneta per la Storia Religiosa (Padwa)
Od roku 2012 członek zwyczajny Istituto per le Ricerche di Storia Sociale e Religiosa (Vicenza).
Od roku 2011 członek Zarządu (Rettore) Accademia dei Rampanti w Padwie.
Od roku 2010 członek zwyczajny Międzynarodowego Towarzystwa Naukowego “Fides et Ratio” (Kraków)
Projekt badawczy: Dokumentacja archiwalna dotycząca obecności i działalności Polaków na terenie Padwy w zasobach Archiwum Veneranda Arca w Padwie (XV-XX wiek)
Projekt badawczy: Tło kulturowe pobytu Jana Kochanowskiego w Padwie. Badacz związków literackich, artystycznych i kulturalnych polsko-włoskich oraz literatury religijnej i religijności.
Swoje badania koncentruje na szczegółowym rozpoznaniu głównych ośrodków życia intelektualnego dawnej Republiki Weneckiej oraz ich wpływie na twórczość autorów pochodzących z terytorium Rzeczypospolitej Obojga Narodów. Gromadzi przy tym informacje na temat aktywności Polaków związanych z Padwą i tamtejszym Ateneum.
Wybrane publikacje: „Patavium, Pava, Padwa. Tło kulturowe pobytu Jana Kochanowskiego na terytorium Republiki Weneckiej”, Warszawa, Instytut Badań Literackich PAN, 2013 (Studia Staropolskie. Series Nova, tom XXXIII (LXXXIX)), ss. 258.
„Polscy podróżnicy w padewskiej bazylice św. Justyny”, nakładem własnym, Opole 2005, ss. 104.
Mirosław Lenart, Marta Wojtkowska-Maksymik, Magdalena Wrana, „Polacy przy grobie św. Antoniego w Padwie”, część 1: Pamiątki, donacje, świadectwa kultu (wieki xvi–xix), Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2019 (Natio Polona. Fontes et Studia, 2/1)
„Polacy przy grobie św. Antoniego w Padwie”, część 2: Kaplica polska (1896–2018), red. Mirosław Lenart, Wydawnictwo Uniwersytetu Opolskiego, Opole 2020 (Natio Polona. Fontes et Studia, 2/2)
Luperman – Michał Wójcik zaśpiewa piosenki ze swojej nowej płyty, która wkrótce się ukaże.
Oprócz utworów z nowej płyty, usłyszymy również poezje Jana Kochanowskiego, którą ukochał, badał i upowszechniał Profesor Tadeusz Ulewicz.
Urzekające melodie trafiające prosto do serca, w miejscu wyjątkowym i magicznym na mapie Krakowa.
Luperman to solowy projekt Michała Wójcika, który powstał z potrzeby niezależności i mobilności. Muzyk za pomocą gitary, ukulele i innych instrumentów tworzy na żywo utwory, które mogłyby być zagrane przez kilkuosobowy zespół.
Podczas konferencji będzie można zobaczyć wystawę plakatów i rysunków Kazimierza Wiśniaka ze zbiorów Hieronima Sieńskiego, a także rysunki Kazimierza Wiśniaka na zaproszeniach na zmyszenia – spotkania Odrodzonego Rycerskiego Zakonu Bibliofilskiego ze zbiorów Wielkiego Mistrza ORZB Jerzego Dudy i Antykwariatu Abecadło.
Zarówno Kazimierz Wiśniak jak i kustosz Hieronim Sieński, współtworzą Odrodzony Rycerski Zakon Bibliofilski, do którego należał również Profesor Tadeusz Ulewicz.
W Antykwariacie Abecadło prezentujemy też nowe figurki przedstawicieli Odrodzonego Rycerskiego Zakonu Bibliofilskiego: Profesora Tadeusza Ulewicza, Kazimierza Wiśniaka i Jerzego Dudy, które do Szopki Literackiej wykonała Jej Autorka Pani Marzena Dłużniewska.
Jest to szopka krakowska średnia, podświetlona i zmechanizowana. Powstała specjalnie dla Antykwariatu Abecadło w 2023 roku. Hełm środkowej wieży inspirowany jest hełmami wież klasztoru oo. Kamedułów na Bielanach, który znajduje się w Krakowie Mieście Literatury UNESCO, natomiast wieże boczne naśladują architekturę hejnalicy kościoła Mariackiego. Pomiędzy nimi wznoszą się wieżyczki przypominające sylwetkę pobliskiego kościoła Najświętszego Salwatora na Zwierzyńcu, znajdujący się w Dzielnicy VII Zwierzyniec w Krakowie. Święta Rodzina znajduje się pod centralnie umieszczoną złotą kopułą. Fasada szopki została ozdobiona detalami inspirowanymi wyposażeniem dawnej Apteki pod Aniołem Stróżem, gdzie znajduje się siedziba Antykwariatu Abecadło. Szopka została stworzona z okazji 10-lecia przyznania Krakowowi tytułu Miasta Literatury UNESCO i jest dedykowana wszystkim Autorkom, Autorom, Czytelniczkom i Czytelnikom, a także Bibliofilkom i Bibliofilom.
Zapraszamy także serdecznie do stworzenia razem w 2027 roku, dużej konferencji i wystawy z okazji 110. rocznicy urodzin Profesora Tadeusza Ulewicza i 20. rocznicy powstania Antykwariatu Abecadło.
